Het nieuwe inperken

Vragenuurtje, dinsdag 7 April 2020 - ‘Kent de minister het krantenbericht dat veel ambtenaren ’s nachts stukken schrijven en overdag niet bereikbaar zijn? Kan de minister uitleggen waarom wij een ander voorstel hebben gekregen dan de versie in ‘the cloud’? En kan de minister uitleggen waarom een grote hoeveelheid overheidsinformatie op particuliere devices staat? Informatie, dat wil ik nog wel even benadrukken, die voor Kamerleden zelf niet toegankelijk is?’ De minister van Binnenlandse Zaken en Informatievoorziening (BZI), incasseert gelaten de verbale slagen van achter de interruptiemicrofoon. Het went eigenlijk nooit, maar ze is politiek verantwoordelijk. Kamerleden herinneren haar daar bijna wekelijks aan. Ze vervloekt de term ‘Het Nieuwe Werken’, waarmee het allemaal begon. Alsof dat zich verhield met staatsrechtelijke structuren van meer dan 150 jaar oud.

Alleen, het klonk zo veelbelovend. ‘Het Nieuwe Werken’ zou de rijksoverheid als werkgever net zo aantrekkelijk maken als Google. Maar vijf jaar na de operatie ‘flexibilisering rijksdienst’ gaan er nogregelmatig politieke bommen af. Ministeriele verantwoordelijkheid verdraagt zich in de praktijk slecht met een flexibel ambtenarencorps. ‘U heeft uw ambtenaren niet onder controle’ hoort de minister aan. ‘Nee,' denkt ze zuchtend, ‘dat was de kern van de zaak.’

Niet alleen de minister heeft het moeilijk, maar ook haar departement. De SG rapporteert die middag over toenemende spanningen. ‘Het verloop binnen het ministerie is gigantisch. De verwachtingen waren gewoon té hoog gespannen. Het Nieuwe Werken had iets ontregelends, bijna anti-autoritair. Jij bepaalt je werktijden, je werkplek, je device, zolang je output maar goed is. Die denkfout is als een tikkende tijdbom in de operatie geslopen. Immers: ministers verantwoorden zich niet alleen over resultaten, maar ook over de weg daarheen. Alles, echt alles wat hier gebeurt moet door de bewindspersonen kunnen worden verantwoord.  Onze mensen ervaren de flexibiliteit nu vooral als veel holle retoriek. Ze nemen de beloofde ruimte en stoten daarna keihard hun hoofd tegen het hierarchische plafond. Dat doet zeer’
De minister knikt begripvol. ‘Gelukkig zijn we het in de ministerraad hierover eens geworden. Formeer maar vast een kernteam. We gaan onze mensen weer terug uit de wolken halen!’