Alarmfase rood voor digitale overheid
‘Gemeenten zien door de bomen het bos niet meer. Het programma krijgt de rode kaart.’ Dat zegt Athur Docters van Leeuwen. Hij voerde een Gateway-review uit, een uit Engeland overgewaaide methode om grote ICT-projecten tijdig door te lichten om zo de kans op mislukking te voorkomen. Object van onderzoek: het NUP, het Nationaal Uitvoeringsprogramma Dienstverlening en e-overheid.
Volgens de oud-voorzitter van de Autoriteit Financiële Markten is het overheidsprogramma te groot, te complex en te ingrijpend voor gemeenten, die er niet in slagen de ontwikkelde NUP-ICT in hun eigen processen in te voeren. Als gemeenten niet beter ondersteund worden, stelt Docters van Leeuwen, zal het zeker nog tien jaar duren voor het programma gerealiseerd is.
Het NUP, moet de voorzieningen aanreiken om de dienstverlening aan de burger te verbeteren, zoals de basisregistraties met unieke gegevens en de inlogcode DigiD. Officieel heet het dat er al flink wat ‘NUP-bouwstenen’ in gebruik zijn en dat de deadlines weliswaar niet overal gehaald worden, met name door gemeenten niet, maar dat het met wat extra steun wel goed komt.
Maar achter de schermen zijn de verwachtingen rond dit miljoenen kostende ICT-project een stuk minder rooskleurig. Docters van Leeuwen polste in één week tijd alle betrokken ambtenaren. En sommigen van hen vragen zich serieus af of het NUP nog wel door moet gaan.
Het was de bedoeling dat het uitvoeringsprogramma alle losse ICT-projecten die de afgelopen jaren zijn gestart, aan elkaar zou rijgen. Maar de samenhang is nog steeds ver te zoeken, constateert Docters van Leeuwen in zijn review.
En wat erger is: het programma is stuurloos. Alle departementen zijn in het NUP vertegenwoordigd en dat is funest voor het tempo. Formeel is het ministerie van Binnenlandse Zaken verantwoordelijk voor de digitale overheid, maar dat departement (in de persoon van staatssecretaris Ank Bijleveld) blijkt niet bij machte om de rol van coördinator naar zich toe te trekken.
Docters van Leeuwen kan maar één conclusie trekken: namelijk de rode kaart. Code rood betekent in Gateway-termen dat ‘er serieuze risico’s bestaan die verdere doorgang verhinderen als daarop geen actie wordt ondernomen’. Als het e-overheidsprogramma mislukt, is sprake van een grootschalige verkwisting van overheidsgeld, waarschuwt Docters van Leeuwen.
‘Heftig’, reageert SP-Tweede-Kamerlid Arda Gerkens. ‘ Als een rapport meteen wordt gelekt, moet er wel iets heel erg mis zijn met het NUP. De komst van de basisregistraties is in gevaar en ook een project als de landelijke Verwijsindex Risicojongeren. De tijd is voorbij om steeds maar te vragen: hoe ver bent u? Gemeenten hebben hulp nodig.’
