Normalisatie rechtspositie ambtenaren Bonden voelen zich buitenspel gezet

Een voorstel dat ‘aan heel veel kanten rammelt’ en ‘een blunder van jewelste’. Bestuurder Jan Willem Dieten van Abvakabo FNV en voorzitter Eric de Macker van CNV Publieke Zaak laten er geen onduidelijkheid over bestaan: het wetsvoorstel waarmee D66 en CDA de rechtspositie van ambtenaren willen gelijk stellen aan die van werknemers in de marktsector, deugt niet.

Binnenkort behandelt de Tweede Kamer het wetsvoorstel van initiatiefnemers Fatma Koser Kaya (D66) en Eddy van Hijum (CDA). Zij willen af van de speciale rechtsbescherming die ambtenaren genieten, omdat ze het principieel oneens zijn met het feit dat er verschil bestaat tussen werken voor de overheid en werken voor het bedrijfsleven.

Hoge Raad

Maar de bonden zijn kritisch. ‘Koser Kaya suggereert dat het door de rechtspositie van ambtenaren moeilijk is ze te ontslaan,’ zegt Abvakabobestuurder Jan Willem Dieten. Het tegendeel is waar, zegt Dieten: werknemers in de markt hebben een preventieve toets door het UWV of door de kantonrechter, en mogen alleen ontslagen worden als deze instanties daarvoor  toestemming geven. Dieten: ‘Bij ambtenaren geldt die preventieve toets niet.’ Zij mogen wel achteraf doorprocederen tot aan de Hoge Raad, iets dat niet geldt voor werknemers in de marktsector, ‘maar dan zijn ze in principe al ontslagen’. Juist dat is Koser Kaya een doorn in het oog.

‘Dit voorstel is kwalitatief niet goed,’ zegt De Macker, die het te beperkt vindt. ‘Het gaat vooral over het ontslagrecht, niet over de status en al die andere zaken die een ambtelijke positie kenmerken. Ik vind het een gemiste kans dat ons kabinet niet zelf het initiatief heeft genomen om tot een goed wetsvoorstel te komen, en daar ook met ons over te overleggen. Bijna elke partij heeft in haar verkiezingsprogramma iets gezegd over de rechtspositie, maar het kabinet heeft zijn vingers er niet aan gebrand. Nu komen twee Kamerleden met een initiatief dat kwalitatief niet goed is. Een blunder van jewelste.’

Alternatief
De rechtsbescherming was bedoeld om ambtenaren te beschermen tegen politieke redenen voor ontslag en om te voorkomen dat een te kritische ambtenaar om zijn mening de laan uitgestuurd zou worden. Dat verdwijnt in het voorstel, zonder dat er een alternatief voor terugkomt, stelt Dieten. ‘Als je de ambtelijke positie onderbrengt in het reguliere ontslagrecht, dan  vinden wij dat er een aanvullende toets voor ontslag in een politieke omgeving nodig is. Datzelfde gebeurt bij een lid van een ondernemingsraad, ook dan wordt er gekeken of het niet een wraakactie is jegens een kritisch lid.’

Volgens De Macker is ‘de aanpassing van het ambtelijk ontslagrecht een opmaat naar een grotere hervorming’. De CNV-voorzitter verwijst daarmee naar een ander initiatiefvoorstel van D66-Kamerlid Koser Kaya, waarmee ze het reguliere ontslagrecht wil hervormen. Daarin worden onder meer de twee huidige ontslagroutes – via het UWV en via de kantonrechter – vervangen door één stelsel. Volgens De Macker moeten de initiatiefnemers ‘de beste delen van het marktontslagrecht en van het ambtenarenontslagrecht’ samenvoegen, in samenspraak met het kabinet én de bonden. Dieten: ‘Begin daar eens mee. Zorg dat je eerst een ontslagstelsel maakt dat het goede van de huidige stelsels verenigt.’