Hij stond er als de Nederlandse Obama. Opmerkelijk, want je zou denken dat hij nerveus moest zijn, omdat hij een vadermoord moest plegen. Niet op zijn biologische vader, die naast Kok zat, maar op zijn politieke vader: Wim Kok, die hem staatssecretaris van Financiën had gemaakt.

Bos wilde afstand nemen van Kok en Paars. Met de kennis van nu was het duidelijk dat het neoliberalisme had gefaald. Kok had de PvdA teruggebracht aan de macht door het neoliberalisme te omarmen. Samenwerken met de liberalen was het parool om de effecten van de globalisering van de economie. De PvdA ging in Paars samenwerken met aartsvijand VVD. De PvdA-ministers hadden nog wel geprobeerd om niet meer van Paars te spreken maar over Kok II, dat was mislukt.

Bos zag nu dat dit een verkeerde keuze was geweest. Het kapitalisme was door het neoliberalisme ontketend geraakt. Dat leidde tot allerlei problemen waar hij nu mee geconfronteerd werd. De kern van zijn Den Uyllezing is dat Bos socialist is geworden. Hij moest Wim Kok en zichzelf vermoorden om deze vierde weg in te slaan.

Bos kiest voor de linkse weg. Samenwerking met GroenLinks en de Socialistische Partij ligt voor de hand. De strijd tussen ‘Bos van links’ en ‘Balkenende’ van rechts zal in volle hevigheid ontbranden.

Een paar dagen na de Den Uyllezing werd Wim Kok ondervraagd door de commissie-De Wit over de gang van zaken bij de ING. De oude leider toonde vermoeid en sprak over een duivels dilemma. Bos had geen politieke vadermoord hoeven plegen. Kok sloeg de hand aan zichzelf. Wat zou vader Bos hier eigenlijk van vinden?

Jouke de Vries (1960) is hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit Leiden en wetenschappelijk directeur van Campus Den Haag van diezelfde universiteit.